Vastlopen in de opleiding: tijd voor heroriëntatie

9 februari 2012 [Loopbaan overig] Als loopbaanadviseur bij het Carrièrecentrum voor Artsen heb ik de afgelopen jaren o.a. een tiental artsen in opleiding begeleid, die zich sterk afvroegen of ze wel de juiste opleiding hadden gekozen. Soms hadden ze al de conclusie getrokken, dat de opleiding niet bij hen paste, maar hadden geen idee welke keuze wel goed zou passen.

 

Vastgelopen

Hoe komt het, dat na de basisopleiding geneeskunde en coschappen, waarin een student in de praktijk kennis maakt met een groot aantal specialismen, een richting kiest, die na enige maanden of jaren toch niet bij hem of haar blijkt te passen? Hoewel iedere situatie uniek is en zijn eigen context, vallen enkele aspecten op, die vaker aan de orde zijn. Ik noem er twee;

 

(1) Bij een aantal artsen speelt, dat de opleiding zo intensief blijkt te zijn, dat er geen ruimte meer is voor een sociaal leven en dat duidelijk wordt, dat ook na afronding van de opleiding verwacht wordt, dat je lange werkdagen maakt. Het ervaren van een permanente onbalans werk-privé en de verwachting, dat dit in de toekomst, met daarbij de wens om een gezin te stichten, zo zal blijven, wordt als een grote belemmering ervaren.

 

(2) Een ander aspect is te weinig begeleiding en steun krijgen van de opleider ('Ik krijg alleen te horen wat ik niet goed doe') en/of onvoldoende prettige (lees: veilige) werksfeer ('Het is een harde en competitieve cultuur op de afdeling'). Daardoor ontstaat onzekerheid. De arts in opleiding durft dit niet aan de orde te stellen, omdat hij zich afhankelijk voelt van het oordeel de opleider en bang is met het uiten van kritiek zijn eigen glazen in te gooien. Er ontstaat een proces waarin het zelfvertrouwen afneemt en met steeds minder plezier gewerkt wordt.

 

Heroriënteren lastig

Als je al in een opleiding zit is heroriënteren lastig. Het voelt als een persoonlijk falen en er is dan ook vaak sprake van schaamte. Vaak liep alles qua opleiding (middelbare school, geneeskunde) op rolletjes tot nu toe. De waardering vanuit familie en sociale omgeving voor de keuze van geneeskunde is vaak groot. Stoppen met de opleiding is de eerste tegenslag die optreedt. Het (grote) zelfvertrouwen heeft een knauw gekregen. Omgaan met zo'n persoonlijke teleurstelling is erg ongemakkelijk. De arts weet niet zo goed hierin zijn weg te vinden.

 

Omdat alles tot nu toe goed verliep, zijn de artsen niet gewend op eigen keuzes te reflecteren. Een heroriëntatie betekent, dat de arts voor het eerst echt bij zich zelf te rade moet gaan: wie ben ik, wat wil ik eigenlijk en waar ben ik goed en minder goed in. Dat zijn vaak nieuwe vragen, waar voor het eerst serieus over nagedacht moet worden. Soms ook met tegenzin.

 

Ondersteuning vanuit het Carrièrecentrum voor Artsen

In gesprek gaan met een loopbaanadviseur ondersteunt de arts in zijn zoektocht en zorgt ervoor dat  snel zaken helder worden. Soms is het mogelijk om in één adviesgesprek helderheid te krijgen in een nieuwe toekomstrichting. Veel vaker is het nodig om in vier tot zes gesprekken aan de hand van diverse  opdrachten inzicht te verkrijgen in eigen drijfveren en motivatie, persoonlijke kwaliteiten en competenties om dan vervolgens tot een goed passende keuze te komen. Een investering die zijn rendement snel oplevert.

 

Amandus Boelens

Senior loopbaanadviseur